Niezbędnik podatnika

PIT – podatek od dochodów osobistych

PIT to skrócona nazwa podatku dochodowego od osób fizycznych1) (skrót pochodzi od angielskiego Personal Income Tax, co dosłownie oznacza podatek od dochodów osobistych).

PIT to podatek bezpośredni, płacony przez osoby fizyczne od uzyskanych dochodów (przychodów).

Co do zasady PIT jest opłacany według progresywnej skali podatkowej, tj. przy zastosowaniu stawek podatku w wysokości 18% i 32%.

Inną formą opodatkowania dochodów osób fizycznych może być (po spełnieniu określonych warunków):

19% podatek od dochodu z tytułu:

  • pozarolniczej działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochód jest ustalany na podstawie prowadzonych ksiąg (wybór sposobu opłacania podatku następuje poprzez pisemne oświadczenie złożone przez podatnika)
  • niektórych rodzajów kapitałów pieniężnych (przykładowo, z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych)
  • odpłatnego zbycia nieruchomości i praw

Ryczałt od niektórych rodzajów dochodów (przychodów), np. odsetki od lokat bankowych.

1) Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.)

Materiały źródłowe: Serwis Ministerstwa Finansów RP (www.mf.gov.pl)

CIT - podatek dochodowy osób prawnych

Opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób prawnych reguluje ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych , zwana dalej „ustawą”.

Przepisów ustawy nie stosuje się do:

  • przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej, chyba że ustalenie przychodów jest wymagane dla celów określenia dochodów wolnych od podatku dochodowego
  • przychodów z gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o lasach
  • przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy
  • przychodów (dochodów) armatorów opodatkowanych podatkiem tonażowym.

Zgodnie z ustawą podatek, z zastrzeżeniem art. 21 i 22 ustawy, wynosi 19% podstawy opodatkowania (art. 19 ust. 1 ustawy).

Dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie są włączone do podstawy opodatkowania, ale podatek od tych dochodów (przychodów) także wynosi 19% (art. 22 ustawy).

W przypadku dochodów uzyskanych przez tzw. nierezydentów (art. 21 ustawy) podatek wynosi:

20% przychodu z tytułu:

  • odsetek, praw autorskich lub praw pokrewnych, praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how)
  • opłat za świadczone usługi w zakresie działalności widowiskowej, rozrywkowej lub sportowej, wykonywanej przez osoby prawne mające siedzibę za granicą, organizowanej za pośrednictwem osób fizycznych lub osób prawnych prowadzących działalność w zakresie imprez artystycznych, rozrywkowych lub sportowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
  • świadczeń: doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze

10% przychodów z tytułu

  • należnych opłat za wywóz ładunków i pasażerów przyjętych do przewozu w portach polskich przez zagraniczne przedsiębiorstwa morskiej żeglugi handlowej, z wyjątkiem ładunków i pasażerów tranzytowych
  • uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi powietrznej

Przepis ten stosuje się z uwzględnieniem postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, co oznacza, że umowa ta może ustanawiać niższą stawkę niż wskazane.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych,(zwaną dalej „ustawą”) Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 tj. ze zm. Materiały źródłowe: Serwis Ministerstwa Finansów RP (www.mf.gov.pl)

VAT - podatek od towarów i usług

VAT to podatek od towarów i usług, który stanowi główne źródło dochodów budżetu państwa. Podatnik sam oblicza i wpłaca do właściwego urzędu skarbowego podatek. Podatek VAT stanowi, co do zasady, różnicę pomiędzy VAT uzyskanym ze sprzedaży towarów klientom (podatek należny) a VAT zapłaconym przy zakupie towarów (podatek naliczony).

VAT jako powszechny podatek obrotowy obciążający tzw. wartość dodaną na każdym etapie produkcji i dystrybucji poszczególnych dóbr (towarów i usług) w Polsce obowiązuje od 1993 r. Od 1 maja 2004 r. jego kształt dostosowano do wspólnego unijnego systemu podatku od wartości dodanej. Aby VAT nie stał się narzędziem utrudniającym swobodny przepływ towarów w ramach UE, w prawie wspólnotowym istnieją zasady regulujące ten podatek. Najważniejsze z nich to:

  • neutralność – oznaczająca, że ciężar ekonomiczny tego podatku ponosi wyłącznie ostateczny konsument towaru lub usługi, będący końcowym ogniwem obrotu, gdyż na każdym etapie obrotu podatnicy korzystają z prawa do odliczenia od podatku należnego podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług
  • powszechność - występująca na dwóch płaszczyznach: jako obciążenie podatkiem od towarów i usług każdego etapu obrotu towarem lub usługą oraz obciążenie tym podatkiem możliwie szerokiego katalogu dóbr i usług
  • zasada unikania podwójnego opodatkowania oraz braku opodatkowania - oznacza dążenie do jednokrotnego opodatkowania tej samej fazy obrotu
  • zasada zachowania konkurencji - mająca na celu zapewnienie podatnikom działającym w różnych państwach członkowskich tych samych warunków opodatkowania.

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. z 2011 r. Dz. U. Nr 177, poz. 1054). Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347, z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.). Materiały źródłowe: Serwis Ministerstwa Finansów RP (www.mf.gov.pl)

Akcyza - danina od towarów strategicznych

Aktualnie obowiązujące stawki akcyzy na niektóre wyroby akcyzowe wynoszą w przypadku:

  • benzyny silnikowej - 1.565,00 zł/1.000 l
  • oleju napędowego - 1.196,00 zł/1.000 l
  • gazów skroplonych do napędu silników spalinowych - 695,00 zł/1.000 kg
  • biokomponentów stanowiących samoistne paliwa - 1.196,00 zł/1.000 l
  • energii elektrycznej - 20,00 zł/1 MWh
  • alkoholu etylowego - 4.960,00 zł/1 hl 100% vol.
  • piwa - 7,79 zł od 1 hektolitra za każdy stopień Plato gotowego wyrobu
  • wina - 158,00 zł/1 hl gotowego wyrobu
  • papierosów - 170,97 zł za każde 1.000 sztuk i 31,41% maksymalnej ceny detalicznej
  • samochodów osobowych o poj. silnika powyżej 2000 cm3 - 18,6% podstawy opodatkowania
  • pozostałych samochodów osobowych - 3,1% podstawy opodatkowania.

Dyrektywa Rady 92/84/EWG z dnia 19 października 1992 r, 2011/64/UE z dnia 21 czerwca 2011 r., 2003/96/WE. Materiały źródłowe: Serwis Ministerstwa Finansów RP (www.mf.gov.pl)

Podatek od spadków i darowizn

Podatek od spadków i darowizn to podatek bezpośredni płacony od przyrostu majątku. Podstawowym aktem prawnym regulującym podatek jest ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

Podatkowi od spadków i darowizn podlega:

  • nabycie własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
    • dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego
    • darowizny, polecenia darczyńcy
    • zasiedzenia
    • nieodpłatnego zniesienia współwłasności
    • zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu
    • nieodpłatnej: renty użytkowania oraz służebności.
  • nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci
  • nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci
  • nabycie własności rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą, jeżeli w chwili otwarcia spadku lub zawarcia umowy darowizny nabywca był obywatelem polskim lub miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podatkowi od spadków i darowizn nie podlega nabycie własności rzeczy ruchomych znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych podlegających wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli w dniu nabycia ani nabywca, ani też spadkodawca lub darczyńca nie byli obywatelami polskimi i nie mieli miejsca stałego pobytu lub siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Materiały źródłowe: Serwis Ministerstwa Finansów RP (www.mf.gov.pl)

Podatek od czynności cywilnoprawnych

Podatkiem od czynności cywilnoprawnych są objęte niektóre czynności występujące w obrocie gospodarczym.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają:

  • czynności cywilnoprawne
    • umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych
    • umowy pożyczki, pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku
    • umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy
    • umowy dożywocia
    • umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat
    • ustanowienie hipoteki
    • ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności
    • umowy depozytu nieprawidłowego
    • umowy spółki i ich zmiany (akty założycielskie, statuty spółek i ich zmiany).
  • zmiany tych umów, jeżeli powodują podwyższenie podstawy opodatkowania
  • orzeczenia sądów i ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak podlegające opodatkowaniu czynności cywilnoprawne.

W przypadku umowy spółki za zmianę umowy uważa się:

  • przy spółce osobowej - wniesienie lub podwyższenie wkładu, którego wartość powoduje zwiększenie majątku spółki albo podwyższenie kapitału zakładowego, pożyczkę udzieloną spółce przez wspólnika, dopłaty oraz oddanie przez wspólnika spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania
  • przy spółce kapitałowej - podwyższenie kapitału zakładowego z wkładów lub ze środków spółki oraz dopłaty
  • przekształcenie lub łączenie spółek, jeżeli ich wynikiem jest zwiększenie majątku spółki osobowej lub podwyższenie kapitału zakładowego
  • przeniesienie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim:
    • rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej, jeżeli jej siedziba nie znajduje się na terytorium państwa członkowskiego
    • siedziby spółki kapitałowej, jeżeli jej rzeczywisty ośrodek zarządzania nie znajduje się na terytorium państwa członkowskiego - także wtedy, gdy czynność ta nie powoduje podwyższenia kapitału zakładowego.

Materiały źródłowe: Serwis Ministerstwa Finansów RP (www.mf.gov.pl)

Opłata skarbowa

Opłata skarbowa (inaczej opłata stemplowa) stanowi formę ekwiwalentu za czynności organów administracji publicznej, podejmowane w indywidualnych sprawach, takie jak wydanie zezwoleń, zaświadczeń i niektórych dokumentów.

Opłacie skarbowej podlega w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej:

  • dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek
  • wydanie zaświadczenia na wniosek
  • wydanie zezwolenia (pozwolenia, koncesji).

Opłacie skarbowej podlega również złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym.

Nie podlega opłacie skarbowej, m.in.:

  • dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach:
    • alimentacyjnych, opieki, kurateli i przysposobienia
    • świadczeń socjalnych oraz w sprawach załatwianych na podstawie przepisów o pomocy społecznej i przepisów o zatrudnieniu socjalnym
    • zatrudnienia, wynagrodzeń za pracę
    • nauki, szkolnictwa i oświaty pozaszkolnej oraz ochrony zdrowia
    • dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia oraz zezwolenia w sprawach budownictwa mieszkaniowego.

Nie podlega także opłacie skarbowej:

  • dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia oraz zezwolenia (pozwolenia, koncesji), jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają innym opłatom o charakterze publicznoprawnym lub są od tych opłat zwolnione
  • dokonanie czynności urzędowej lub wydanie zaświadczenia, jeżeli dokonanie tej czynności lub wydanie zaświadczenia następuje na podstawie zgłoszenia lub na wniosek, które przekazane zostały za pośrednictwem polskiego konsula albo, jeżeli doręczenie dokumentu potwierdzającego dokonanie czynności urzędowej lub zaświadczenia dokonywane jest za pośrednictwem polskiego konsula, za pobraniem opłaty konsularnej.

Materiały źródłowe: Serwis Ministerstwa Finansów RP (www.mf.gov.pl)